Contact/email    <-Vorige  
HTMfoto.net / HonderdprocentHaags.nl is een particuliere website en heeft geen enkele binding met HTM, behalve dat de webmaster ook trambestuurder is bij diezelfde HTM.

Deze website wordt dagelijks bijgewerkt. Laatste update: 17-10-2017, 15:16 uur.
  Het 100-dagen Nieuwsarchief   HTM in het nieuws   Waar is deze foto genomen?  

  - Welkom 
   
bezoeker
  - Persoonlijk welkom? 

  - Den Haag 
  - Scheveningen 
  - Loosduinen 
  - Toen & Nu 
  - Waar de trams zijn 

  - Bus 
  - Tram 
  - RandstadRail 
  - Meer HTM 
  - (Oud) Collega`s 
  - Soms gaat het fout 
  - foto`s uit het archief 

  - Wat is nieuw? 
  - Links 
  - webmaster 

      



De Blauwe Tram (A505) en lijn 1 (817) naast elkaar bij de Bosbrug
foto van Chr. Rademaker uit de collectie van Gerard Stolk






Bert de Lange | 14-8-2017
Ik moet mijzelf corrigeren. Het gedeelte waarover op 600 V gereden werd was langer. Het hele stuk langs de Koekamp was 600 V. Verder 1200 V. Als je op deze website zoekt naar dienstorder, zie je de complete omschrijving op de NZH dienstorder.

Bert de Lange | 14-8-2017
De reden was een praktische. De NZH reed op 1200 V en HTM in de stad op 600 V. In Leiden reden de HTM (buitenlijners) en NZH op 1200 V. Alleen op de kruising Bezuidenhoutseweg reed de NZH even op 600 V.

erven sleeboom | 13-8-2017
Geneuzel? Met het. Verkeerde been uit. Bed gestapt?
Ik denk dat er genoeg lezers zijn die dit een interessant onderwerp vinden. Ik wel.

En wat je vraag betreft: op dit korte traject waren NZH en HTM geen concurrenten van elkaar. In Leiden wel, en juist daar deelden ze wel de sporen. Niet zo van harte, maar toch.
Naast de juridische redenen is er ook het argument van de ruimte. Je kon hier vier sporen naast elkaar leggen zodat beide bedrijven geen enkele last van elkaar hadden.

Rinus | 13-8-2017
Na al dat juridisch geneuzel zou ik terug willen gaan naar mijn vraag `noem mij een goede reden waarom de NZH medegebruik zou toestaan voor zijn concurrent?`. Immers de NZH lag hier al veel eerder...

Betweter | 13-8-2017
En inmiddels is de oude versplinterde regelgeving gerepareerd door de nieuwe Wet Lokaalspoor ...

Rob Heus | 13-8-2017
Beste Ber de Lange,

Het bericht uit de Staatscourant schrijf ik wat anders:

Het tramwegnet te `s-Gravenhage
zoals dat door de NV GBHTM geëxploiteerd wordt,
is gelijkgesteld met
de spoorwegen waarop geen ander vervoer plaats heeft dan personenvervoer binnen één gemeente.

In mijn verhaal van 10 augustus geef ik aan in de alinea die begint met `Maar zo regelt de LT-wet`, dat voor het gelijkgestelde net binnen de gemeente, de gemeente Den Haag de regels mag stellen. De GBHTM rijdt binnen Den Haag op een concessie / vergunning van de gemeente. En lijn 11 is deel van dat net.

In mijn verhaal geef ik ook aan in de alinea van `Op de door de Minister als tramweg aangewezen spoorwegen`, dat het Tramwegreglement alleen voor die tramwegen geldt. Dus niet voor een lijn (van het gelijkgesteld net) binnen de gemeente Den Haag.

De buitenlijnen voor zo ver binnen de gemeente Den Haag liggend zijn `gelijkgesteld`. De buitenlijnen buiten de gemeente Den Haag dus niet. Buiten Den Haag is op die lijnen het Tramwegreglement van toepassing.
Artikel 90 daarvan bepaalt: ,,Alle beambten, die in hunne betrekking met het publiek in aanraking komen of wier werkzaamheden in enig opzicht op de veiligheid van het verkeer van invloed kunnen zijn, worden beëdigd".

Bij de wetgever gaat het in dit verband niet zo zeer om veilige wiel-railtechniek, veilige voertuigen, veilig verkeer enzovoort. Nee het gaat om heel iets anders. Het gaat om een taakverdeling tussen Rijk en gemeenten.

In de Gemeentewet van Thorbecke van 1851, is een gemeente toegedacht om zelf binnengemeentelijke zaken te kunnen en mogen regelen. De spoorwegwetgeving spoorde niet helemaal met die gedachte. In LT-wet van 1900 - en met een wijziging in 1917 - is de gemeentelijke zelfstandigheid `gerepareerd`.

Een gemeentebestuur mag dus zelf regels stellen als het gaat om ,,spoorwegen waarop geen ander vervoer plaats heeft dan personenvervoer binnen ééne gemeente".

Dat hebben veel gemeentebesturen gedaan eerst voor de paardentram, voor de elektrische tram op accu en later voor die met bovenleiding. De wettekst van 1900 heeft het over `spoorwegen`. Dat is een ruimer begrip dan een kleine tram op rails in de straat. In 1968 opende de RET de lijn Centraal station - Zuidplein, later verlengd tot Slinge. Dat was toen een eigen Rotterdamse aangelegenheid. Pas nadat de metro`s van Rotterdam en Amsterdam de gemeentegrens gingen passeren is er regeling in de LT-wet gekomen.

Rinus | 12-8-2017
Ik denk dat het een stuk simpeler ligt: noem mij een goede reden waarom de NZH medegebruik zou toestaan voor zijn concurrent?

Ber de Lange | 11-8-2017
Beste Rob Heus,
Lijn 11 viel toch onder het Tramweg Reglement?
Bij mijn weten hoefden de bestuurders en conducteurs voor lijn 11 niet beëdigd te worden. Op de overige interlokale lijnen wel.

Rob Heus | 11-8-2017
De regelgeving staat medegebruik van sporen op de Koningskade toe , maar mijn verhaal was al zo lang .........

Ik denk dat zowel de NZH als de GBHTM en als de gemeente Den Haag de oplossing met vier sporen aan de Koningskade de meest eenvoudige vonden. Geen papierwerk geen afspraken, gewoon rustig naast elkaar.

Medegebruik zoals Ad noemt kennen we echter ook in Den Haag.

Per 1 januari 1927 begint het Gemend Bedrijf Haagsche Tramwegmaatschappij. In dit bedrijf heeft de gemeente Den Haag zijn belangen ingebracht waaronder de van de HSM aangekochte stoomtramweg Den Haag HS - Scheveningen evenals dat de HTM van voor 1927 zijn belangen heeft ingebracht met onder meer de buitenlijnen naar Delft en via Wassenaar naar Leiden. De HTM van vóór 1927 krijgt hiervoor 40% van de aandelen van de GBHTM en verandert de naam in Haagsche Buurtspoorwegen, met later N.V. er voor. De rest van de aandelen van de GBHTM is voor de gemeente Den Haag.

Per 1 januari 1927 gaat er een stadstram rijden naar de Stuwstraat en wel over de Rijswijkseweg tot de Draaistraat. Deze stadstram rijdt over de intercommunale tramweg Den Haag (Huijgenspark) - Delft.

Per 15 april ruilt de lijn naar Delft het eindpunt Huijgenspark in voor het eindpunt Plein en rijdt daarmee over een stuk van het stadsnet.
Voor spoorsituatie Huijgensplein zie
130 jaar Tram in Den Haag, deel 2, blz. 158 en 159 van Ab van Donselaar mmv Wil Leebeek en zie
Railatlas Tramlijnen Den Haag en omstreken, blz. 50 en 251 van Johan Blok en Dick van der Spek.

Per 1 juli begint de GBHTM met goederenvervoer van de Delftselaan naar Scheveningen. Dat is duidelijk geen personenvervoer.

Per 15 juli begint de GBHTM met de dienst op de elektrische lijn 11.

In 1928 verhuist het beginpunt van de lijn naar Wassenaar en Leiden naar in de stad naar het Plein, waarbij de intercommunale lijn ook over een stuk over het stadsnet vervoert.

Om dit allemaal mogelijk te maken moet het Haagse tramwegnet beschouwd worden als een net waarop alleen maar personenvervoer binnen één gemeente plaats vind.

Het KB dat deze gelijkstelling regelt komt wat laat af.

De eigenlijk tekst van het KB heb ik niet bij de hand, maar in de Staatscourant van 27 oktober 1927 lees ik het bericht (om bij het lezen te helpen heb ik de tekst in brokken per regel gezet):

Bij Koninklijk besluit is
het door de N.V. Gemengd Bedrijf Haagsche Tramweg Maatschappij geëxploiteerde tramwegnet te ’s Gravenhage,

waarop in hoofdzaak geen ander vervoer dan personenvervoer binnen één gemeente plaats heeft,

krachtens art. 8 der Locaalspoor- en Tramwegwet (...)

tot wederopzeggens toe

gelijkgesteld met

de spoorwegen, waarop geen ander dan zoodanig vervoer plaats heeft.

(bron: www.delpher .nl)

In 1969 is het KB voor de gelijkstelling gewijzigd in verband met de aanstaande verlenging van Lijn 6 van Mariahoeve via Voorburg naar Leidschendam.

Hoe het na 1980 allemaal precies geregeld is weet ik niet.

Ad | 11-8-2017
Ik betwijfel of [verschil in] regelgeving medegebruik in de weg had gestaan. Ik heb ook een tegenvoorbeeld: ESM later NZH en Gemeentetram, later GVB deelden in Amsterdam van Admiraal de Ruyterweg tot Spuistraat de baan. Die situatie lijkt meer op die in Leiden: straatspoor, niet veel ruimte. Wat dat betreft was de Koekamp anders.

Voor het smalspoor was wel een derde spoorstaaf per richting nodig. Google Maps is nu zo gedetailleerd dat de twee laatste stukjes daarvan (in de brug Rozengracht / Nassaukade) te zien zijn. Zelfs bij spoorvernieuwing zijn ze herlegd

Rob Heus | 11-8-2017
De HTM-sporen op de Koningskade zijn van september 1931.
De reden voor de vier sporen blijft onveranderd.

Rob Heus | 10-8-2017
@Coos; @Erven Sleeboom
De vier sporen naast de Koningskade zijn een gevolg van de invloed van de spoorwegwetgeving.
In Leiden konden NZH en HTM op grond van die zelfde wetgeving juist wel met twee sporen uit de voeten.

De Locaalspoor- en Tramwegwet (LT-wet) regelt dat er twee soorten tramwegen zijn:
a. ,,spoorwegen" waarvoor de Minister (een voorganger van IenM) heeft bepaald dat het ,,tramwegen" zijn
en
b. ,,spoorwegen waarop geen ander vervoer plaats heeft dan personenvervoer binnen ééne gemeente";
in de spreektaal noemen we deze ,,spoorwegen" stadstramwegen of ook tramwegen.

Op de door de Minister als tramweg aangewezen spoorwegen geldt de Spoorwegwet voor een deel en verder de LT-wet. Op grond van de LT-wet is een concessie (van het Rijk) nodig en gelden de regels uit het Tramwegreglement.

Maar zo regelt de LT-wet: ,,Op spoorwegen waarop geen ander vervoer plaats heeft dan personenvervoer binnen ééne gemeente" is de Spoorwegwet niet van toepassing; die spoorwegen kunnen ook niet door de Minister worden aangewezen als tramweg.
Deze regel geeft de gemeenten in Nederland de bevoegdheid zelf te bepalen hoe ze paardentrams en later elektrische trams binnen hun gemeente lieten rijden.

Terug naar de foto. De twee sporen links zijn van een `tramweg` waarop het Tramwegreglement van toepassing is en op de twee sporen rechts rijdt in 1924 de HTM met een gemeentelijke concessie.
Als in de jaren dat de foto genomen is een controleur van de NZH je snapt zonder kaartje, krijg je een bekeuring volgens een regeltje uit het Tramwegreglement. Als een controleur van de HTM je snapt is de bon op grond van de Algemene Politieverordening van de gemeente Den Haag.

Naast de vergunning van de gemeente Den Haag had de HTM van vóór 1927 ook een concessie voor de tramlijn Den Haag - Delft. Dat betreft dus personenvervoer tussen meer dan één gemeente. De lijn is aangewezen als tramweg, dus met concessie van het Rijk en waarop het Tramwegreglement van toepassing is. De lijn vanaf het eindpunt Huijgenspark kruist de sporen van het Haagse net. Er bestaat geen op het stadsnet overgaand doorgaand vervoer.

In 1914 moest de HTM van BenW op grond van de gemeentelijke concessie met een tramlijn van het Hollands Spoor naar het Slachthuis gaan rijden, onder meer over een stukje Rijswijkseweg. Stoomtramweg van de HTM en stadstramweg van de HTM bleven gescheiden, net zoals op de Koningskade tussen NZH en GBHTM in 1924.

De HTM van vóór 1927 begon met de lijn naar Wassenaar en Leiden. Die lijn was een tramweg waarop het Tramwegreglement van toepassing is. Dat was ook zo met de lijn van de NZH van Oegstgeest (en verder) naar het station in Leiden. Die twee lijnen kon zonder problemen onder de regels van het Tramwegreglement samen gaan.

erven sleeboom | 8-8-2017
Jan Roelf, dankzij jouw belangstelling voor de verf komen we er wel uit: vermoedelijk begin mei 1958 dus, kort voor opheffing lokaaldienst en lijn 1.
 quote:
ton van zelst | 20-4-2014 spitsdiensten werden toch met een dubbele lette of cijfer aangeduidt
het si geen spitsdienst, gewoon de R-dienst. Na de inkorting tot de Javabrug had de lokaaldienst nog vijf diensten met de letters R, S, T, U, V. De 900 achter de 817 van lijn 1 is wel spitsversterking.

Jan Roelf | 8-8-2017
@ wil leebeek @ erven sleeboom: nog een poging tot datering. De A505 ziet er goed geschilderd uit en dat zou naar mei 1958 wijzen. Immers hij had samen met de A 502 op kosten van de HTM nog een schilderbeurt gehad in najaar 1957 toen het er naar uit zag dat de bussen nog wel een tijd op zich zouden laten wachten, of liever gezegd, de buschauffeurs. Dus toch mei 1958!?

Coenraad | 21-4-2014
En nog veel meer leuke details op deze prachtige plaat. Kent u nog links de alarmcel? Met van die groen klapdeurtjes. Vaak te smerig om binnen te stappen, maar er was wel contact met politie en brandweer mogelijk.
En dan meen ik nog een echte Solex te zien achter de VW-bus.

erven sleeboom | 21-4-2014
wil leebeek | 21-4-2014 Misschien kan iemand aan de hand van de VW-bus iets meer zeggen v.w.b. het kenteken.

Geef `t maar op, dit model heeft nog niet de `pet` boven de voorruiten en moet dus van voor februari 1955 zijn (bron: Wikipedia).

erven sleeboom | 21-4-2014
Ad Fontes | 21-4-2014 Voor zover ik weet leverde HTM op dit stukje de stroom, met een tussenmeter, want er werd wel verrekend.

Klopt.

In Leiden was geen plaats voor meer sporen, in Den Haag [volgens de toenmalige normen wel

In Leiden was voor de oorlog wel plaats voor een parkeerspoor op de Rijnsburgerweg, waar lijn I² bij (vaak en langdurig) geopende spoorwegovergang moest wachten om de NZH te laten voorgaan.

Ad Fontes | 21-4-2014
Voor zover ik weet leverde HTM op dit stukje de stroom, met een tussenmeter, want er werd wel verrekend. In Leiden was geen plaats voor meer sporen, in Den Haag [volgens de toenmalige normen wel

erven sleeboom | 21-4-2014
coos | 20-4-2014 een combi traject NZH/HTM op de Koningskade zou rail-technisch geen probleem geweest zijn. De combi-haltes hadden best op het begin van de Koningskade kunnen liggen.
Van stoplichten (pardon, verkeerslichten) bij de Bosbrug was tot aan de opheffing van de Blauwe Tram nog geen sprake; wel een agent met STOPBORD.


a.
Toch vind ik een viersporig traject mooi. Heel grootsteeds, in het dorp Den Haag.
b.
Ach ja, hoe kon ik de agent met stopbord vergeten. Eentje (niet Blom) heeft me nog eens op deze plek bij het linksafslaan bij een lurf gepakt en zo mijn leven gered. Ik kreeg een ongenadige uitbrander voor mijn roekeloze fietsgedrag.

wil leebeek | 21-4-2014
Het kan zowel sept. 1957 als begin mei 1958 zijn. 817 reed in die periode op
de lijnen 1 en 15. 817 ging op 24 mei 1958 naar de Lb om op lijn 3 te gaan rijden.
De HTM begon de AEC-bussen in 1957 creme te schilderen.
Misschien kan iemand aan de hand van de VW-bus iets meer zeggen v.w.b.
het kenteken.

coos | 20-4-2014
@Erven: een combi traject NZH/HTM op de Koningskade zou rail-technisch geen probleem geweest zijn. De combi-haltes hadden best op het begin van de Koningskade kunnen liggen.
Van stoplichten (pardon, verkeerslichten) bij de Bosbrug was tot aan de opheffing van de Blauwe Tram nog geen sprake; wel een agent met STOPBORD.
Nee, het was de voorgeschiedenis van de tot standkoming van de Blauwe Tram in 1924 dat een schoolvoorbeeld was van belangenstrijd in die dagen, waarbij de NS toen een heel kwalijke rol heeft gespeeld achter de rug van de HTM om.

coos | 20-4-2014
@Tiktak: precies wat je zegt: dubbele stroomscheidingen. Dus toch.....
Wanneer de HTM-buitenlijners op de Rijswijkseweg en Benoordenhoutseweg het 600V-traject van het stadnet in reden, ging de binnenverlichting meteen op halve sterkte (en de snelheid ook).
Bij de Blauwe Tram hier heb ik dat nooit waargenomen, of keek ik niet goed?
In Leiden reden NZH en HTM beide op 1200V, geen enkel probleem. Alleen de gelijkvloerse overweg bij station Leiden moest stroomloos gepasseerd worden.

Ik wil dat nog eens goed gaan uitzoeken.

Tiktak | 20-4-2014
In de bovenleiding zit zowel links als rechts van de kruizing een
stroom onderbreker.
Zou de Gele voor een paar meter stroom gebruiken van de NZH ??

erven sleeboom | 20-4-2014
Sterker nog: op dit korte traject rééd de NZH ook op 600 V.
Maar hoe had je je de halten bij het Bezuidenhout, of het wachten op de stoplichten bij de Bosbrug voorgesteld? Wees maar blij dat hier een uniek viersporig traject was, al had een wisselverbinding voor bijzondere omstandigheden natuurlijk best gemogen.

coos | 20-4-2014
Ik ben het altijd vreemd blijven vinden, dat in Leiden de HTM wel op hetzelfde spoor mocht samen rijden met de NZH (uiteraard tegen betaling), en ze hier op de Koningskade gescheiden zijn gebleven. Het zal hier wel met het verschil in stroomspanning te maken hebben gehad, maar zo`n kort tracé op 600V, was daar nou geen overeenstemming voor te vinden?

rikky | 20-4-2014
Prachtig plaatje. Bedankt weer

coos | 20-4-2014
Nog een aanknopingspunt: de gevel van de Boskantkerk is al gesloopt.

ton van zelst | 20-4-2014
De richtingaanwijzers werden nog in de nadagen aangebracht, en spitsdiensten werden toch met een dubbele lette of cijfer aangeduidt

Geurt Borsboom | 20-4-2014
Dat de tram al richtingaanwijzers hebben, is ook een steunpunt bij het dateren.

erven sleeboom | 20-4-2014
Gezien de 900 zal het wel spitsuur zijn.
Even een poging tot datering.
De A505 van de R-dienst is op weg naar "Den Haag", niet "Scheveningen".
De lokaaldienst naar de Javabrug zal sterven op 10 mei 1958.
Tramlijn 1 zal sterven op 25 mei 1958.
De bus van lijn 29 (AEC frontstuurbus Regal MkIII serie 76-95) is al crèmegroen.
Volop blaadjes aan de bomen.
Dus...? Begin mei 1958. Denk ik.
Of...? September 1957. Denk ik niet.
In elk geval niet in de winter ertussenin.
Wil Leebeek zal ongetwijfeld het verlossende woord spreken aan de hand van het Roxy-bord van de 817.
Of iemand identificeert het kenteken van de VW-bus.

Huub van Keulen | 19-4-2014
@Coos: bedankt voor de info
@Fred: zo te zien met een ahr serie 900

Fred d`Harvant | 19-4-2014
Heerlijk jeugdsentiment: lijn 1 naar mijn ouderlijk huis aan de Prins Mauritslaan.

coos | 19-4-2014
@Huub: Tot en met oktober 1955 reed hier buslijn T, vanaf 1 november 1955 vernummerd in bus 29, Waalsdorperweg - Holl.Spoor.

Huub van Keulen | 19-4-2014
Een heerlijk plaatje, waarvoor mijn dank. Is die bus een AEC Regal? Op welke lijn?

Een in een reactie geeft aan dat de tekst van de pagina is aangepast n.a.v. deze reactie.

Reageer
Houdt er vooral rekening mee dat een reactie op deze
pagina ook in de toekomst van waarde moet zijn!


Naam    (graag uw echte naam)
Reactie

< i > < b > < u > < groot > < klein > < rood > < quote >

                                                                     

Type de 4 cijfers over    5513


* Met het plaatsen van uw reactie verklaart u accoord te gaan met de spelregels.
Lees de spelregels >>>